آنچه که با آن مواجه هستیم قاعده ای است که بیان می کند جهل به قانون رافع مسئولیت کیفری نیست.
این قاعده کاملا یک مسئله ی روشن و بی ابهام است و بسیاری از تالی فاسده را از بین می برد.
مسئله ای که می توان مطرح کرد این است که :
طبق اصل ۷۷ ق.ا.:عهدنامه ها مقاوله نامه هاو...بین المللی باید به تصویب مجلس شورای اسلامی برسد. طبق ماده ی ۹ق.م.:مقررات عهودی که بر طبق ق.ا. بین دولت ایران و سایر دول منعقد شده باشد در حکم قانون است.
ما می دانیم که بیشتر معاهدات بین المللی طرف آن دولت ها هستند یعنی کمتر مردم دولت ها به صورت مستقیم درگیر یک معاهده می شوند.
اما در این میان معاهداتی وجود دارد که اتفاقا بیشتر مردم مرکز توجه آن ها است و حقوق مردم را بیان میکند مثل میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی.
با توجه به موارد گفته شده معاهدات همچون قانون یک کشور هستند.
تصور کنید معاهده ای بین المللی ایجاد شد که در آن یکسری اصول و مقررات کیفری هم بیان شد و ایران هم طبق مقررات خود آن را تصویب کرد :۱-قاضی و وکیل می توانند به این معاهده استناد کنند.۲- جهل به این معاهده هم نباید وجود داشته باشد.
آیا در رویه ی قضایی ما این حالت پذیرفته شده است؟
درست است که قوانین در روزنا مه ی رسمی چاپ می شود و پس از ۱۵ روز اصل بر این است که قانون برای همه مشخص است اما واقعا برای یک معاهده که نقض یا عدم اجرای آن مسئولیت بین المللی دارد این امر کافی است.
بیایید دایره ی این مسئله را کوچک تر کنیم :یعنی قوانین داخلی.
آیا انعکاس قوانین بویژه قوانین جزایی فقط در روزنا مه ی رسمی برای آگاهی مردم آن هم تمام اقشار جامعه کافی است؟
اکنون به نظر من قوانین ما با چند مشکل مواجه است:۱-مبهم بودن (ایجاد تفاسیر مختلف) ۲-پیچیدگی (اصطلاحات و مفاهیم ناشناخته) ۳-عدم گستردگی(محدود بودن اطلاع رسانی).
باید بگویم که من منکر تخصصی بودن قوانین نیستم و یا بیان نمی کنم جهل به قانون رافع مسئولیت است بلکه مد نظر من ایجاد شیوه ای است بهتر برای آگاهی همه و لاز هم نیست همه ی قوانین باشد .قوانین که با مردم بشتر ارتباط دارد و مستمر است.مثلا چند درصد ما از قانون اساسی آگاهی درست داریم؟
ما می توانیم از طریق رسانه ها ی جمعی آگاهی مردم را بالا ببریم و یا با فرهنگ سازی در میان قاضی. وکیل و حتی قانون گذار احترام به قوانین بین المللی و استناد به آن ها را تبدیل به یک عرف کنیم که از این طریق آگاهی مردم نسبت به این قوانین هم لازم و ضروری می شود.
پس چه بهتر است در اجرای یک قاعده ابزار رسید به آن را هم مهیا کنیم.
